🦡 Atypowe Komórki Nabłonka Wielowarstwowego Płaskiego

Study with Quizlet and memorize flashcards containing terms like nabłonek mezodermalny (mesothelium), nabłonek plemnikotwórczy (rodzaj nabłonka wielowarstwowego), najpierw komórki Sertolego potem nabłonek jednowarstwowy sześcienny and more. Komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego dojrzewają prawidłowo i wsród nich widoczne są pojedyncze, nieprawidłowe komórki trudne do jednoznacznej interpretacji. Niewielki odczyn zapalny. Ponadto cechy regeneracji nabłonków. Konieczna kontrola cytologiczna po leczeniu za 6 msc. Zmiany komórkowe nienowotworowe: metaplazja płaskonabłonkowa. Atypowe komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego (ASC), których charakter trudno jednoznacznie ustalić (ASC-US). Uwagi/Zalecenia Wskazana kontrola cytologiczna (LBC) i wykonanie testu na obecność wirusów HPV(DNA) za 6 msc. Atypowe komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego ASC – odpowiada Lek. Jarosław Maj. Stwierdzenie obecności nieprawidłowych komórek nabłonka wielowarstwowego płaskiego – odpowiada Lek. Jacek Ławnicki. – odpowiada Lek. Aleksandra Witkowska. – odpowiada Lek. Paweł Szadkowski. jezeli wynik cytologi grupa III NIEPRAWIDLOWE Komórki intermedialne nabłonka wielowarstwowego płaskiego, dość liczne erytrocyty. Prosze o analizę wyniku badania cytologicznego: obraz cytolog.w normie. uwagi: dominują komórki intermedialne nabłonka wielowarstwowego płaskiego, dość liczne erytrocyty. pogrubienie warstwy kolczystej nabłonka wielowarstwowego płaskiego. Dyskeratosis. patologiczne rogowacenie pojedynczych kom. w nabł. w. pł. - Zastąpienie urzęsionego nabłonka walcowatego nabłonkiem wielowarstwowym płaskim w tchawicy i oskrzelach palaczy, gdyż taki nabłonek jest w stanie przetrwać w warunkach narażenia na składniki dymu papierosowego - Innym przykładem jest zmiana nabłonka wielowarstwowego płaskiego w w walcowaty w przewlekłym refluksie przełykowym ASC-US to skrót z angielskiego. Oznacza, ze w rozmazie są obecne komórki, których typu określić nie można. W takim przypadku konieczna jest obserwacja i/lub leczenie i kontrolna cytologia. HSIL to obecność komórek dysplastycznych. Wynik Pani badania oznacza, że w rozmazie są obecne komórki, nie można jednak określić jakiego są Barret’s esophagus, BE) to określenie oznaczające pojawienie się w przełyku nieprawidłowego nabłonka typu jelitowego. Wewnętrzne powierzchnie przełyku i żołądka są wyścielone różnymi nabłonkami. W przełyku są to komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego, a w żołądku – komórki walcowate nabłonka gruczołowego. R0mMHug. Cytologia szyjki macicy jest bezpiecznym i bezbolesnym badaniem służącym do wykrywania bezpośrednich prekursorów raka, czyli zmian CIN2, CIN3, AIS (rak gruczołowy in situ) i wczesnych postaci raka szyjki macicy. W chwili obecnej wynik badania cytologii opisywany jest przy użyciu systemu Bethesda (TBS). System Beetesda Do badania cytologicznego pobiera się dwa rodzaje komórek z dwóch różnych nabłonków – wielowarstwowy płaski oraz znajdujący się wewnątrz kanału szyjki macicy nabłonek gruczołowy. Zmienione komórki mogą występować w każdym z nich lub obu naraz. Pierwszym elementem, który jest oceniany jest przydatność pobranego materiału do badania. Diagnosta sprawdza czy pobrana została odpowiednia ilość komórek z każdego nabłonka, a także czy preparat został prawidłowo utrwalony i wybarwiony. Następnie przechodzi do oceny samych komórek. Zobacz także: Jak wygląda program profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce? Prawidłowy wynik cytologii szyjki macicy Prawidłowy wynik cytologiczny wg systemu Bethesda 2001 określony jest jako brak podejrzenia środnabłonkowej neoplazji oraz raka (ang. NILM – No Intraepithelial Lesion or Malignancy). Przeważająca większość rozmazów cytologicznych pobranych w ramach skriningu raka szyjki macicy jest prawidłowa i nie wykazuje nieprawidłowości w wyglądzie komórek nabłonka wielowarstwowego płaskiego lub gruczołowego. Obraz cytologiczny należy korelować z wiekiem kobiety i fazą cyklu miesiączkowego. U młodych kobiet w wyniku działania estrogenów w rozmazach cytologicznych występują głównie dojrzałe komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego. Rozmazy cytologiczne pobrane u kobiet w ciąży zawierają głównie komórki warstw pośrednich, bogate w glikogen (łódeczkowate), co jest wynikiem działania progesteronu. U kobiet w okresie pomenopauzalnym w związku z deficytem estrogenów stwierdza się w rozmazach cytologicznych głównie komórki z warstw podstawnej i przypodstawnej Nieprawidłowy wynik cytologii szyjki macicy W klasyfikacji Bethesda 2001 za nieprawidłowe uznaje się następujące wyniki cytologiczne: ASC – atypowe komórki nabłonka płaskiego; ze względu na nasilenie zmian grupa ta została podzielona na dwie podgrupy: ASC-US – atypowe komórki nabłonka płaskiego o nieokreślonym znaczeniu, ASC-H – atypowe komórki nabłonkowe, gdzie nie można wykluczyć obecności zmian HSIL, LSIL – małego stopnia zmiany w komorkach nabłonka płaskiego, HSIL – dużego stopnia zmiany w komorkach nabłonka płaskiego, AGC – atypowe zmiany w komorkach gruczołowych. Wyniki cytologiczne w systemie TBS mogą ponadto zawierać bezpośrednie wskazanie obecności komórek raka płaskonabłonkowego lub gruczołowego. U kobiet z rozpoznaniem ASC ryzyko obecności raka szyjki macicy jest małe i wynosi od 0,1 do 0,2%. CIN2+ występuje znamiennie częściej, jeśli rozpoznaje się ASC-H w porównaniu do ASC-U. Po otrzymaniu wyniku z rozpoznaniem ASC-US dalsze postępowanie powinno obejmować wykonanie: • dwóch badań cytologicznych w odstępach sześciomiesięcznych, lub • testu molekularnego na obecność HR HPV. Dwukrotny prawidłowy wynik cytologiczny lub negatywny wynik badania HR HPV pozwala na powrót pacjentki do standardowych badań przesiewowych. Dodatni wynik HR HPV lub nieprawidłowy wynik cytologiczny jest wskazaniem do weryfikacji kolposkopowej. Ujemny wynik badania kolposkopowego u pacjentki z dodatnim wynikiem HR HPV jest wskazaniem do powtórnego testu HR HPV za rok lub dwukrotnego wykonania cytologii, co 6 miesięcy. U kobiet z wynikiem ASC-US nie powinno się wykonywać konizacji szyjki macicy, jako pierwotnego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego. Postępowanie w przypadku wyniku ASC-H jest takie samo jak w przypadku HSIL, które opiszę poniżej. LSIL w wyniku cytologii – dalsze postępowanie Ryzyko CIN 2+ i raka u kobiet z wynikiem LSIL jest podobne jak w przypadku wyniku ASC-US i dlatego dalsze postępowanie w obu tych grupach niewiele się rożni. Wyjątek stanowią kobiety po menopauzie, u których z uwagi na większe prawdopodobieństwo istnienia zakażenia przetrwałego rekomendowane jest wykonanie testu HR HPV, jako pierwszego sposobu postępowania. Po otrzymaniu wyniku z rozpoznaniem LSIL dalsze postępowanie powinno obejmować wykonanie jednego z trzech: • dwóch badań cytologicznych w odstępach sześciomiesięcznych • badania kolposkopowego z zamiarem wykonania biopsji • testu molekularnego na obecność HR HPV HSIL i ASC -H w wyniku cytologii – dalsze postępowanie Po otrzymaniu wyniku HSIL lub ASC-H zaleca się wykonanie: • badania kolposkopowego z biopsją zmian podejrzanych o CIN oraz pobranie materiału z kanału szyjki, lub • diagnostyczno-terapeutyczne wycięcie zmiany na szyjce z biopsją kanału. Wykonanie testu HR HPV nie ma wartości diagnostycznej i prognostycznej u kobiet z HSIL i ASC-H. Jeżeli wyniki histologiczne po wycięciu zmiany lub biopsji nie wykażą obecności środnabłonkowej neoplazji lub raka szyjki macicy chora powinna mieć wykonywane badanie kolposkopowe i cytologiczne, co 6 miesięcy. Ponowne rozpoznanie HSIL lub ASC-Hw kolejnym badaniu cytologicznym należy zweryfikować za pomocą konizacji. Dwukrotne negatywne wyniki cytologii i kolposkopii pozwalają na powrót kobiety do rutynowego badania przesiewowego. U kobiet z HSIL nie należy wykonywać na szyjce macicy zabiegów, po których nie uzyskujemy materiału do badania histologicznego. AGC w wyniku cytologii – dalsze postępowanie Atypowe komórki gruczołowe są rzadko spotykane w rozmazach cytologicznych. Najczęściej są to komórki nienowotworowe pochodzące z polipów lub tkanki zmienionej zapalnie. Jednak od 9 do 38% kobiet z wynikiem AGC ma zmiany CIN2+lub AIS, a 3-17% raka inwazyjnego nie tylko szyjki macicy, ale także endometrium, jajnika lub jajowodu. Ze względu na możliwość rożnego pochodzenia komórek atypowych powinno się zastosować panel badań diagnostycznych, w skład których wchodzą: kolposkopia biopsja kanału szyjki biopsja endometrium test HR HPV ultrasonografia przezpochwowa. W pierwszej kolejności należy wykonać kolposkopię oraz pobrać materiał z endocervix. Biopsja endometrium jest zawsze rekomendowana bez względu na wiek kobiety, gdyż zmiany o typie AGC mogą być endometrialnego pochodzenia. W przypadku uzyskania satysfakcjonującego, ujemnego wyniku kolposkopii i nieobecności zmian CIN2+ w kanale szyjki macicy należy wykonać test HR HPV. Ujemny wynik testu pozwala na zalecenie powtórnego wykonania rozmazu cytologicznego za 12 miesięcy. Ujemne wyniki obu badań pozwalają na powrót do badania przesiewowego. U kobiet, u których wyniki biopsji są negatywne i nie wykonano testu HR HPV należy wykonać czterokrotnie rozmaz cytologiczny, co 6 miesięcy. Jego prawidłowy wynik pozwala na skierowanie kobiety ponownie do skriningu. Obecność komorek raka (płaskonabłonkowego, gruczołowego) w wyniku cytologii – dalsze postępowanie Obecność komórek raka w rozmazie wymaga potwierdzenia histopatologicznego. Zaleca się kolposkopię z biopsją celowaną i wyłyżeczkowaniem kanału szyjki. Przy podejrzeniu patologii endometrium należy także wykonać biopsję błony śluzowej macicy. W przypadku kolposkopowego podejrzenia raka z wczesną inwazją należy pobrać wycinek do badania histologicznego. U kobiet młodych, pragnących jeszcze zajść w ciążę, należy rozważyć wykonanie konizacji chirurgicznej lub radykalnej trachelektomii z limfadenektomią. Takie postępowanie pozwala na histologiczną ocenę głębokości naciekania i rozległości zmiany. W przypadku makroskopowej obecności guza na szyjce nie należy wykonywać konizacji tylko pobrać wycinek w celu potwierdzenia rozpoznania w badaniu histopatologicznym. Zobacz także: Jak wygląda biopsja szyjki macicy? Bibliografia: Rekomendacje Centralnego Ośrodka Koordynującego Populacyjny Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy, Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, Polskiego Towarzystwa Patologów i Polskiego Towarzystwa Kolposkopii i Patofizjologii Szyjki Macicy. Postępowanie w przypadku nieprawidłowego wyniku przesiewowego badania cytologicznego, Ginekol Pol. 2009, 80, 129-133 Białko Ki-67 zostało odkryte w latach osiemdziesiątych. Jest to białko, które występuje jedynie w komórkach dzielących się, można je wykryć jedynie w aktywnych fazach cyklu komórkowego. Natomiast nie można go wykryć w komórkach, które znajdują się w fazie spoczynku (tzw. faza G0). Dlatego też Ki-67 jest uważany za dobry wskaźnik proliferacji, czyli marker tempa podziałów komórkowych. Z tego względu jest on wykorzystywany jako czynnik diagnostyczny i prognostyczny w przypadku niektórych nowotworów. Co to jest białko Ki-67 i jaka jest jego rola? Jak się bada Ki-67?Wskaźnik proliferacji Ki-67 w raku piersiKi-67 w nowotworach neuroendokrynnych przewodu pokarmowegoBiałko Ki-67 a rak szyjki macicy Co to jest białko Ki-67 i jaka jest jego rola? Białko Ki-67 znajduje się w jądrze komórkowym. Pełni bardzo ważną rolę w procesie mitozy, czyli podczas podziałów komórkowych. Żeby organizm mógł rosnąć, rozwijać się, regenerować muszą zachodzić podziały komórkowe, dzięki którym powstają nowe komórki. Każda komórka somatyczna ludzkiego organizmu przechodzi swój cykl komórkowy, który składa się z interfazy i mitozy. Interfaza w dzielących się komórkach to okres pomiędzy zakończeniem jednego podziału komórki (w tym jądra komórkowego), a przed rozpoczęciem kolejnego podziału. Jest to najdłuższe stadium, w którym znajdują się komórki. W trakcie interfazy komórka przygotowuje się do podziału (czyli do mitozy). W tym czasie rośnie (to okres intensywnych przemian metabolicznych) i podwaja ilość swojego materiału genetycznego (replikacja DNA). Jak dokładnie przebiega cykl komórkowy? Kiedy komórka jest w interfazie, jej materiał genetyczny w jądrze komórkowym ma postać chromatyny (długie nici DNA nawinięte są na białka histonowe i w takiej luźnej, zdekondensowanej formie tworzą włóknistą substancję z wieloma zawijasami, pętlami itp.). W chromatynie oprócz DNA i histonów znajdują się również białka niehistonowe i niewielkie ilości RNA. Aby doszło do podziałów komórkowych chromatyna musi zmienić swoją formę na bardziej skondensowaną. Zwoje chromatyny, które nie są jedną długą nicią, a wieloma odcinkami nici zagęszczają się, „ścieśniają” , aby ostatecznie przyjąć postać chromosomów, które mają kształt litery X. Czyli chromosomy zbudowane są z tych samych elementów co chromatyna, tylko są ściślej upakowane. Jeśli chcesz wiedzieć więcej o tym, jak przebiega mitoza – przeczytaj artykuł GAMETOGENEZA. Jak to się dzieje, że chromatyna organizuje się w chromosomy? Właśnie do tego potrzebne jest białko Ki-67, które jest niehistonowym białkiem wiążącym się z DNA. Wchodzi w skład macierzy jądrowej (chromatyny). Białko Ki-67 działa w pewnym stopniu jak szczotka rozczesująca masę chromatyny i rozdzielająca chromosomy. Białko Ki-67 tworzy na powierzchni chromosomu szczecinowate struktury, które nie pozwalają złączyć się z powrotem chromosomom. Aktywność białka Ki-67 stwierdza się we wszystkich aktywnych fazach czynnych cyklu komórkowego (G1, S, G2 i mitoza), a najwyższa jest podczas mitozy. Wyjątkiem jest faza G0, kiedy to komórka jest w stanie spoczynku i białko Ki-67 nie jest aktywne. Brak białka Ki-67 hamuje podziały komórkowe. W związku z tym białko Ki-67 jest uważane za dobry wewnątrzkomórkowy wskaźnik stopnia nasilenia podziałów też badanie poziomu ekspresji tego białka jest wykorzystywane w diagnostyce onkologicznej. Cechą charakterystyczną komórek nowotworowych jest ich wysoki potencjał do wzrostu i rozwoju. Inaczej mówiąc większość komórek nowotworowych szybko i intensywnie rośnie i się dzieli. Nasilona proliferacja (podziały) komórek nowotworowych wiąże się z agresywnym przebiegiem choroby i z przerzutowaniem. Białko Ki-67 nazywane jest wskaźnikiem (markerem) proliferacji Ki-67. Wysokość wskaźnika proliferacji Ki-67 odzwierciedla szybkość podziałów komórkowych, czyli szybkość namnażania się komórek nowotworowych (im wyższy jest Ki-67 tym komórka nowotworowa szybciej się dzieli, szybciej rośnie, więcej jest takich dzielących się komórek). Indeks / wskaźnik Ki-67 (poziom ekspresji tego białka) często koreluje z przebiegiem choroby nowotworowej, dlatego w niektórych typach nowotworów ma dużą wartość predykcyjną i prognostyczną. Jak się bada Ki-67? Badanie poziomu wskaźnika Ki-67 jest wykonywane na materiale biologicznym pobranym podczas biopsji gruboigłowej guza lub wycinku pobranym w trakcie zabiegu chirurgicznego, czyli poziom ekspresji białka Ki-67 badamy bezpośrednio w komórkach nowotworowych. Pobrany materiał poddaje się działaniu specjalnych przeciwciał przeciwko białku Ki-67. Przeciwciała dodatkowo połączone są z barwnikiem, który później można zaobserwować w mikroskopie. Obecne w komórkach białko Ki-67 łączy się z przeciwciałem zabarwiając jądro komórkowe na określony kolor. Następnie lekarz patolog, który przeprowadza to badanie obserwuje zmiany pod mikroskopem i ocenia wg specjalnych standardów i norm poziom ekspresji białka Ki-67. Wynik jest odzwierciedleniem tego co lekarz widzi w obrazie mikroskopu świetlnego (jest to odsetek komórek nowotworowych, a właściwie jąder komórkowych wybarwionych, wyznakowanych barwnikiem z przeciwciałem Ki-67). Kryterium dodatniej ekspresji Ki-67 nie zostało dokładnie ustalone, dlatego też interpretacja wyniku może się różnić pomiędzy laboratoriami. Na ogół wartość progowa dla wysokiej proliferacji (wynik dodatni) w różnych laboratoriach zawiera się w granicach 20–29%. Spotyka się również następujący podział: wskaźnik proliferacji Ki-67 niski≤ 15%, średni 16-30%, wysoki >30%). W opisie z badania patomorfologicznego (histopatologicznego) powinna znajdować się wartość odcięcia dla Ki-67 (wysoka proliferacja) stosowana w danym laboratorium. Nie w każdym typie nowotworów ten marker jest wykorzystywany. To, w których rodzajach nowotworów bada się wskaźnik proliferacji Ki-67 zależy od tego, czy w badaniach została potwierdzona jego przydatność w tym zakresie. Standardy postępowania diagnostycznego i leczniczego dla poszczególnych nowotworów określają jakie markery są wiarygodne i są konieczne w postępowaniu diagnostyczno-terapeutycznym. Przykładem nowotworów, gdzie wykazano ważną rolę oceny wskaźnika proliferacji Ki-67 w procesie diagnostyki i leczenia są rak piersi, neuroendokrynne nowotwory przewodu pokarmowego oraz rak szyjki macicy. Wskaźnik proliferacji Ki-67 w raku piersi W raku piersi wskaźnik proliferacji Ki-67 jest jednym z podstawowych czynników rokowniczych i predykcyjnych. Zgodnie z wytycznymi postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w raku piersi Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej w mikroskopowym rozpoznaniu raka, który jest bezwzględnym warunkiem rozpoczęcia leczenia, stan Ki-67 jest oceniany razem z oceną stanu ER (receptor estrogenowy), PgR (receptor progesteronowy), HER2 (receptor ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu). Niski poziom białka Ki-67 wiąże się z wysoką ekspresją receptorów steroidowych (ER i PgR). Stwierdzono, że im wyższy stopień złośliwości histologicznej, tym wyższa ekspresja Ki-67. Wysoki poziom Ki-67 koreluje z wysokim ryzykiem nawrotu raka piersi. Ocena ekspresji Ki-67 jest szczególnie ważna w przypadku oceny patomorfologicznej nienaciekającego raka przewodowego (DCIS, ductal carcinoma in situ) i raków naciekających (ok. 85% wszystkich raków piersi). Na podstawie biomarkerów ocenianych w badaniu immunohistochemicznym (Er, PgR, HER2, Ki-67) raki naciekające dzielimy na podtypy, które nie tylko są czynnikiem rokowniczym, ale również są bardzo ważne dla ustalenia sposobu uzupełniającego leczenia systemowego przed-, około- i pooperacyjnego (chemioterapia, hormonoterapia, leczenie celowane). Na przykład podtyp luminalny A jest bardziej wrażliwy na hormonoterapię, a mniej na chemioterapię. Podtyp luminalny B HER2-dodatni zwykle jest leczony chemioterapią, a później wykorzystywane są przeciwciała monoklonalne. Biorąc pod uwagę marker Ki67, który informuje o szybkości dzielenia się komórek nowotworowych i rokowania – przykładowo dla podtypu luminalnego B HER2-dodatniego rokowania mogą być lepsze, gdyż ma on dość niski wskaźnik proliferacji Ki-67, z kolei podtyp luminalny B HER2-ujemny zwykle ma wyższy marker Ki67, co oznacza, że komórki dzielą się szybciej, a więc nowotwór postępuje szybciej. Podtypy naciekającego raka piersi na podstawie badań immunohistochemicznych: BiomarkerLuminalny rak piersiRak przewodowy trójujemnyLuminalny ALuminalny BHER2+ rak piersiHER2+ (dodatni)HER2- (ujemny)Luminalny HER2+ (dodatni)Nieluminalny HER2+ (dodatni)ER++++--PgR+każdy20>20 Na podstawie zróżnicowania i stopnia dojrzałości histologicznej neuroendokrynnych nowotworów przewodu pokarmowego został zaproponowany jeszcze bardziej szczegółowy podział NEN, który biorąc pod uwagę wskaźnik proliferacyjny Ki-67 różnicuje je na 3 kategorie różniące się przebiegiem klinicznym, leczeniem i rokowaniem. Widzimy więc, że indeks proliferacji Ki-67 pełni bardzo ważną rolę w kontekscie planowania postępowania terapeutycznego, które różni się w zależności od typu NEN. Nowotwory neuroendokrynne przewodu pokarmowegoZ wskaźnikiem proliferacyjnym Ki-67 20%, zwykle 21-50%z Ki-67 > 20%, zwykle >55%- raki wielkokomórkowe- raki drobnokomórkowe Białko Ki-67 a rak szyjki macicy Białko Ki-67 wspólnie z białkiem p16 pełnią istotną rolę w skriningu raka szyjki macicy. Test immunocytochemiczny z wykorzystaniem przeciwciał do obu tych białek (białka Ki67 i p16) jest wykonywany w przypadku gdy podczas rutynowego badania cytologicznego uzyskano niejednoznaczny wynik opisu zmian. Dotyczy to zmian komórkowych określanych jako: ASC-US (atypowe komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego o nieokreślonym charakterze) LSIL (śródnabłonkowa neoplazja małego stopnia; obejmuje infekcje HPV/dysplazję małego stopnia CIN I) Taki wynik cytologii wskazuje na nieprawidłowości morfologiczne badanych komórek szyjki macicy, ale nie ma pewności jakiego typu są to zmiany. Mogą one wynikać ze stanu zapalnego lub być już efektem wczesnych zmian nowotworowych. W takiej sytuacji można wykonać test immunocytochemiczny biomarkerów Ki67/p16, który będzie pomocny w diagnostyce różnicowej. Dodatni wynik Ki67 będzie wskazywał na wzmożone tempo podziałów komórkowych, które może być charakterystyczne dla komórek nowotworowych, a z kolei dodatni wynik p16 będzie pośrednio wskazywał na infekcję wirusem HPV, gdyż właśnie w komórkach zakażonych wirusem brodawczaka ludzkiego stwierdza się nadekspresję tego białka. Tak więc dodatni wynik obu markerów – białka Ki-67 i p16 jest wskazaniem do pogłębionej diagnostyki w kierunku raka szyjki macicy (następnym krokiem jest kolposkopia). O kolposkopii przeczytasz więcej w artykule KOLPOSKOPIA. Test immunocytochemiczny Ki67/p16 wykonuje się z rozmazu cytologicznego. Jeżeli wcześniej została wykonana cytologia płynna (cienkowarstwowa, LBC- liquid-based cytology), można wykorzystać ten sam materiał do badania Ki-67/p16. Dokładny opis tego jak się wykonuje ten test, kiedy bada się ekspresję białka Ki-67 i ekspresję białka p16 znajdziesz w artykule opisującym BIAŁKO p16 w raku szyjki macicy i inne nowotworach. Bibliografia Shi Q, Xu L, Yang R, Meng Y, Qiu L. Ki-67 and P16 proteins in cervical cancer and precancerous lesions of young women and the diagnostic value for cervical cancer and precancerous lesions. Oncol Lett. 2019 Aug;18(2):1351-1355. doi: Epub 2019 Jun 3. PMID: 31423197; PMCID: X, Kaufman PD. Ki-67: more than a proliferation marker. Chromosoma. 2018 Jun;127(2):175-186. doi: Epub 2018 Jan 10. PMID: 29322240; PMCID: J, Krzakowski M, Bobek-Billewicz B, Duchnowksa R, Jeziorski A, Olszewski W, Senkus-Konefka E, Tchórzewska-Korba H, Wysocki P. Breast cancer. Oncol Clin Pract 2018; 14. DOI: B., Blicharz-Dorniak J., Strzelczyk J. et al. Diagnostic and therapeutic guidelines for gastro-entero-pancreatic neuroendocrine neoplasms (recommended by the Polish Network of Neuroendocrine Tumours). Endokrynol Pol 2017; 68 (2): 79– S, Blaukopf C, Politi AZ, Müller-Reichert T, Neumann B, Poser I, Ellenberg J, Hyman AA, Gerlich DW. Ki-67 acts as a biological surfactant to disperse mitotic chromosomes. Nature. 2016 Jul 14;535(7611):308-12. doi: Epub 2016 Jun 29. PMID: 27362226; PMCID: A., Kędzia W., Rokita W. et al. Polish recommendations regarding diagnostics and treatment of cervical squamous intraepithelial lesions according to the CAP/ASCCP guidelines. Ginekol. Pol. 2016; 87 (9): 670–676 (doi: L, Hyjek E, Ellenson LH, Pirog EC. p16 and Ki-67 immunostaining in atypical immature squamous metaplasia of the uterine cervix: correlation with human papillomavirus detection. Arch Pathol Lab Med. 2007 Sep;131(9):1343-9. doi: Erratum in: Arch Pathol Lab Med. 2008 Jan;132(1):13. PMID: H, Murray S, Price K, Gelber RD, Golouh R, Goldhirsch A, Coates AS, Collins J, Castiglione-Gertsch M, Gusterson BA; International Breast Cancer Study Group. Ki-67 expression in breast carcinoma: its association with grading systems, clinical parameters, and other prognostic factors–a surrogate marker? Cancer. 2003 Mar 1;97(5):1321-31. doi: PMID: F, Ferrero-Poüs M, Trassard M, Hacène K, Phillips E, Tubiana-Hulin M, Le Doussal V. Correlation between MIB-1 and other proliferation markers: clinical implications of the MIB-1 cutoff value. Cancer. 2002 Apr 15;94(8):2151-9. doi: PMID: T, Gerdes J. The Ki-67 protein: from the known and the unknown. J Cell Physiol. 2000 Mar;182(3):311-22. doi: PMID: J, Schwab U, Lemke H, Stein H. Production of a mouse monoclonal antibody reactive with a human nuclear antigen associated with cell proliferation. International Journal of Cancer. 1983 Jan;31(1):13-20. DOI: PMID: 6339421. Cytologia to jedno z podstawowych badań przeprowadzanych przez ginekologów. Najważniejszym celem jej wykonywania jest wczesne wykrywanie zmian przednowotworowych oraz raka szyjki macicy. Kiedy zrobić badanie cytologiczne i jak się do niego przygotować? Czy każdy nieprawidłowy wynik cytologii oznacza raka? Cytologia polega na ocenie komórek nabłonkowych pozyskanych od pacjentki z okolicy szyjki macicy (w szczególności z okolicy jej ujścia zewnętrznego oraz tzw. strefy przekształceń). To badanie, które niejednej kobiecie uratowało życie. Jest proste i bezbolesne, a naprawdę może zaważyć na twoim zdrowiu. Z artykułu dowiesz się: Cytologia - co to za badanie? Jakie choroby wykrywa cytologia? Jak często wykonywać cytologię? Jakie są wskazania do wykonania cytologii? Jak przygotować się do cytologii? Na czym polega badanie cytologiczne? Czy cytologia boli? Jak interpretuje się wynik cytologii? Co oznacza nieprawidłowy wynik cytologii? Co robić, gdy wynik cytologii jest nieprawidłowy? Cytologia - co to za badanie? Cytologia (inaczej wymaz z szyjki macicy) stała się popularna w drugiej połowie poprzedniego wieku. Badanie to opracował grecki ginekolog, którym był Georgios Papanicolaou. Mężczyzna ten zwrócił uwagę na to, że poprzez ocenę materiału komórkowego, pobieranego z okolicy ujścia zewnętrznego szyjki macicy, możliwe jest rozpoznawanie wielu stanów patologicznych dotyczących tej części kobiecego narządu rozrodczego. Przez kilka lat Papanicolaou zajmował się pobieraniem, utrwalaniem oraz ocenianiem wymazów z szyjki macicy, aż w końcu dostępne zaczęły się stawać pierwsze programy badań cytologicznych. Jakie choroby wykrywa cytologia? Cytologia jest badaniem, które ma na celu wykrywanie zarówno wczesnych i bezobjawowych jeszcze postaci raka, jak i stanów przedrakowych, w których przypadku wczesna interwencja może umożliwić zapobiegnięcie rozwojowi nowotworu. Cytologia należy do grupy badań przesiewowych. Została ona do nich zaliczona nie bez powodu – według statystyk okazuje się bowiem, że dzięki rutynowemu przeprowadzaniu badań cytologicznych w krajach rozwiniętych zachorowalność na raka szyjki macicy zmniejszyła się o połowę, a umieralność z powodu tego nowotworu spadła aż o 70 procent. Te liczby doskonale pokazują, jak ważna jest cytologia. Kto więc powinien wykonać cytologię? Tak naprawdę każda kobieta i to niejeden, a wiele razy w ciągu swojego życia. Czytaj: Jak wygląda wizyta u ginekologa? Sprawdź kalendarz badan ginekologicznych, które powinnaś wykonać w tym roku Brodawczak - za jakie choroby odpowiada wirus brodawczaka? Jak często wykonywać cytologię? Pierwszą w życiu cytologię powinno się przejść w ciągu maksymalnie trzech lat od podjęcia pierwszego kontaktu płciowego (pacjentki, które nigdy nie współżyły, powinny mieć wykonaną cytologię przed ukończeniem 30. roku życia). Później zalecana częstość badania cytologicznego zależy już od wielu różnych czynników. Przez około pierwsze cztery lata od pierwszej cytologii badanie może być wykonywane nawet każdego roku. U kobiet, które mają pomiędzy 25 a 59 lat i u których podczas ostatniego badania nie zostały stwierdzone żadne nieprawidłowości, badanie cytologiczne powinno się wykonywać co trzy lata. W takim przypadku cytologia wykonywana jest jako badanie przesiewowe w ramach NFZ, w związku z czym pacjentki nie ponoszą kosztów jej przeprowadzenia. Jakie są wskazania do wykonania cytologii? Nie zawsze jednak cytologię wykonuje się z częstością raz na trzy lata. Pierwszą z odrębności jest ciąża – każda kobieta w stanie błogosławionym powinna mieć pobrany wymaz z szyjki macicy na początku ciąży. Istnieją również pewne stany chorobowe, przy których cytologia zalecana jest co roku. Są nimi przede wszystkim: zakażenie wirusem HIV, długotrwałe stosowanie leków immunosupresyjnych (takich jak np. glikokortykosteroidy), potwierdzone, przetrwałe zakażenie wirusem HPV mającym wysoki potencjał onkogenny (czyli zdolność do wywołania raka szyjki macicy), zdiagnozowanie w przeszłości raka szyjki macicy lub śródnabłonkowej neoplazji szyjki macicy (regularna, coroczna kontrola zalecana jest nawet i tym kobietom, u których przeprowadzono skuteczne leczenie tychże zmian). Jak przygotować się do cytologii? W celu uzyskania jak najbardziej oddającego stan rzeczywisty wyniku cytologii, do badania pacjentka powinna się odpowiednio przygotować. Przede wszystkim ważny jest moment zgłoszenia się do ginekologa – badania cytologicznego nie przeprowadza się bowiem w trakcie miesiączki. Wśród innych zaleceń dotyczących przygotowania do cytologii wymieniane są: abstynencja seksualna (pacjentka nie powinna podejmować kontaktów płciowych na 2-3 dni przed pobraniem u niej wymazu z szyjki macicy), unikanie irygacji pochwy unikanie stosowania leków dopochwowych przez 2-3 doby przed cytologią. Na czym polega badanie cytologiczne? Nie tylko przygotowanie, ale i sam sposób pobrania wpływają na wynik cytologii. Badanie to ma pierwszeństwo przed innymi badaniami – materiał od pacjentki powinien zostać pozyskany przed przeprowadzeniem u niej badania ginekologicznego czy dopochwowego USG. Na początku u pacjentki zakładany jest wziernik, dzięki któremu lekarz jest w stanie dokładnie obejrzeć szyjkę macicy – jest to istotne z tego powodu, iż materiał musi zostać pozyskany ze ściśle określonych, wspomnianych już wcześniej, miejsc. Pobranie komórek do analizy cytologicznej odbywa się z wykorzystaniem specjalistycznej szczoteczki. Lekarz wprowadza ją do dróg rodnych, a następnie wykonuje obrót, dzięki czemu uzyskuje on komórki ze wszystkich istotnych części szyjki macicy. Materiał jest następnie umieszczany na szkiełku laboratoryjnym, później utrwalany i przekazywany do analizy mikroskopowej. Czy cytologia boli? Kobiety, które nie miały jeszcze nigdy wykonywanej cytologii, zastanawiają się nad tym, czy badanie będzie dla nich bolesne. Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy cytologia boli – odczucia w dużej mierze zależą tutaj od indywidualnej wrażliwości. Tak jak jedne kobiety zgłaszają jedynie nieznaczny dyskomfort, tak inne przekonują, że cytologia jest dla nich bolesna. Z pewnością jednak nie wolno obawiać się cytologii. Jeżeli nawet pojawia się podczas niej ból, to ma on raczej niewielkie nasilenie, dodatkowo samo badanie trwa maksymalnie (z uwzględnieniem zakładania wziernika i wszelkich innych czynności) kilka minut. Jeżeli jeszcze weźmie się pod uwagę to, że cytologia może uratować kobiecie życie, wniosek nasuwa się sam: badanie trzeba wykonywać regularnie. Równie ważne jest regularne wykonywane USG piersi. Czytaj: Zrób test na HIV przed ciążą. Wczesna profilaktyka może uratować twoje dziecko Jak samodzielnie badać piersi? Jak interpretuje się wynik cytologii? Obecnie zalecanym systemem oceny wyników cytologii, czyli preparatów cytologicznych jest system TBS (ang. The Bethesda System). Podstawowymi stanami, które mogą być według niego rozpoznane, jest cytologia prawidłowa oraz nieprawidłowa. W przypadku pierwszej z nich wyróżniane są: cytologia prawidłowa, cytologia prawidłowa z łagodnym stanem zapalnym, cytologia prawidłowa ze stanem zapalnym. Co oznacza nieprawidłowy wynik cytologii? Podobnie jak wyników cytologii prawidłowej, tak i wyników cytologii nieprawidłowej wyróżnia się kilka rodzajów – są nimi: cytologia, w której stwierdzono komórki ASC-US (ang. atypical squamous cells of undetermined significance – atypowe komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego o nieokreślonym znaczeniu) lub komórki ASG-US (ang. atypical glandular cells of undetermined significance – atypowe komórki gruczołowe o nieokreślonym znaczeniu), cytologia, w której stwierdzono komórki ASC-H (ang. atypical squamous cells cannot exclude a high-grade squamous intraepithelial lesion – atypowe komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego, gdzie nie jest możliwe wykluczenie śródnabłonkowej zmiany o wysokim stopniu), cytologia z komórki LSIL (ang. low grade squamous intraepithelial lesion – zmiana śródnabłonkowa niskiego stopnia), cytologia z komórkami HSIL (ang. high grade squamous intraepithelial lesion – zmiana śródnabłonkowa wysokiego stopnia), cytologia z komórkami raka płaskonabłonkowego szyjki macicy. Co robić, gdy wynik cytologii jest nieprawidłowy? Podkreślenia tutaj wymaga jeden aspekt: nie każdy nieprawidłowy wynik cytologii (poza stwierdzeniem obecności komórek nowotworowych w wymazie z szyjki macicy) oznacza to, że pacjentka cierpi na nowotwór. Kobieta z nieprawidłowym wynikiem cytologii jest kierowana na dodatkowe badanie. Jakie to będą badania i jak szybko będą musiały zostać one wykonane, zależy już od tego, jakie dokładnie nieprawidłowości zostały u niej stwierdzone. W przypadku ASC-US zalecane może być przeprowadzenie kolposkopii, od badania tego można odstąpić jednak wtedy, gdy podczas wymazu z szyjki macicy jednocześnie przeprowadzone zostanie badanie na obecność DNA wirusa HPV. Gdy wynik takiego oznaczenia będzie ujemny, kontrolną cytologię zleca się po 6-12 miesiącach i jeżeli jej wynik będzie prawidłowy, możliwe jest powrócenie do wykonywania jej co 3 lata. Jeżeli zaś u pacjentki stwierdzone zostanie w cytologii istnienie komórek LSIL, HSIL czy rakowych, konieczne jest przeprowadzenie badania kolposkopowego oraz pobranie biopsji z tych miejsc szyjki macicy, w których według lekarza mogą być zlokalizowane ogniska patologicznych komórek. Cytologia to, jak już wcześniej podkreślano, badanie, dzięki któremu choroba, która w krótkim nawet czasie może doprowadzić do przedwczesnej śmierci kobiety, może zostać wykryta w takim stadium, w którym będzie ona jak najbardziej wyleczalna. Nie ma więc na co czekać – pozostaje tylko regularnie ją wykonywać.

atypowe komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego